NIOO-onderzoeker Paul Bodelier is benoemd tot bijzonder hoogleraar Functionele Microbiële Ecologie aan de Faculteit der Natuurwetenschappen, Wiskunde en Informatica in Nijmegen.

“Het is echt heel goed kijken waar je loopt”, waarschuwt Maaike van der Zanden terwijl ze de weg wijst naar haar onderzoeksplek. “Dit is echt een hotspot, en padden volgen ook dit soort wandelpaden”. Haar studenten zijn net klaar met de eerste ronde experimenten. Ze werken nog tot iets na middernacht door om genoeg padden te bestuderen.

Een grote groep vrijwilligers leverde in 2025 een recordaantal waarnemingen in bij burgerplatform Waterdiertjes.nl. Eendagsvlieglarven stonden dat hele jaar centraal, die zijn in zo’n 40 procent van de onderzochte wateren gezien. De larven van ‘zwemmende eendagsvliegen’ waren het talrijkst. Op plaatsen met afwisselend open water en met planten begroeide stukken werden zij het vaakst waargenomen.

Van nietige losse cellen naar een rijke gemeenschap vol samenwerking. Dat is hoe het inzicht in de microwereld van bacteriën, schimmels en andere microscopisch kleine organismen zich de afgelopen twee decennia ontwikkeld heeft. Dit ‘microbioom’ op bijvoorbeeld blad en wortel en in darm en bodem heeft een enorme impact op de omgeving. Onderzoekers van het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW) kijken naar functies zoals ‘consumeren’ van broeikasgas, communicatie via geuren en hulp aan bedreigde planten.

Normaal kan er maar ééntje winnen, maar ditmaal zijn het er twee. Zowel gemeente Leeuwarden als Waadhoeke – Franeker en omgeving – mag de eretitel Bodemdierenstad van het Jaar nu voeren. Zij lieten tijdens de Stedenbattle 2025 van het burgerwetenschapsproject de Bodemdierendagen in hoge mate zien hart te hebben voor bodemdieren en het belang van een gezonde bodem in de stad. Met name in Friesland dus.

Dit jaar kennen de bodemdieren van Nederland een vertrouwde winnaar. Net als vorig jaar werd de regenworm in de meeste tuinen gezien, door bijna 2500 burgerwetenschappers tijdens de Bodemdierendagen. Wél opvallend was de opmars van de miljoen- en duizendpoten, en juist de terugval van de huisjes- en de naaktslakken. De fikse droogte van dit voorjaar zien we zo nog duidelijk terug in het bodemleven tijdens deze herfst.

Koolmezen hebben niet te klagen over aandacht. Voor deze ‘modelsoort’ heeft het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW) verspreid over Nederland bijna tweeduizend nestkasten hangen. Al zeven decennia volgen de onderzoekers het wel en wee van deze zangvogels. Het is daarmee het langstlopende onderzoek ter wereld aan individueel herkenbare dieren. De stambomen, rupsenpieken en broedsuccessen schetsen de ontwikkeling van klimaatverandering, zure regen en aanpassing aan een veranderende wereld.

Linda Gouka heeft op 20 november de Jan Ritzema Bosprijs 2025 ontvangen. De prijs wordt toegekend aan jonge wetenschappers (promovendi) die in staat zijn om onderzoek aan een gecompliceerd wetenschappelijk vraagstuk op het gebied van plantgezondheid op een heldere manier uit te leggen aan geïnteresseerde niet-wetenschappers.

Op 24 november heeft de KNAW een datalek vastgesteld dat is ontstaan door een phishingmail. Een hacker had vanaf 17 november toegang tot de mailbox van een KNAW-medewerker en heeft vanuit dat account phishingmails verstuurd naar contacten die daarin stonden.

Elk jaar publiceert Clarivate een lijst met de top 1% meest geciteerde onderzoekers wereldwijd. Voor het achtste jaar op rij staat NIOO-onderzoeker Jos Raaijmakers daarop.

Sinds 2012 wordt er bij het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW) onderzoek gedaan naar het effect van nachtelijk kunstlicht op onze natuurlijke omgeving. Voor dit onderzoek – Licht op Natuur – zijn op vier plekken op de Veluwe en één plek in Drenthe lantaarnpalen in bosranden gezet. Ze branden sindsdien jaarrond van zonsonder- tot zonsopgang. Bij die lantaarnpalen meten allerlei instituten, universiteiten en organisaties wat de effecten zijn op verschillende soortgroepen.

Op de landelijke Bodemdierendagen zoeken duizenden burgerwetenschappers in hun eigen herfsttuin naar de Tiny Ten. Dat zijn de tien zichtbare ambassadeurs van het (belang)rijke bodemleven onder onze voeten, zoals regenwormen en pissebedden. Samen ontdekken ze zo hoe gezond onze grond is. De elfde editie gaat vrijdag van start – met een Stedenbattle en elf extra bodemdieren. Want er leeft nog veel meer onder de grond.