Koen Verhoeven is benoemd tot bijzonder hoogleraar Plantenecologie en Evolutie aan het Institute of Biodiversity and Ecosystem Dynamics (IBED), onderdeel van de Universiteit van Amsterdam (UvA). Zijn onderzoek richt zich op micro-evolutie en de manier waarop planten zich aanpassen aan snel veranderende omgevingen. Verhoeven combineert het hoogleraarschap met zijn werk als senior onderzoeker bij het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW). Hij is aan het begin van dit jaar gestart.

Kleine zwanen trekken steeds minder ver naar het zuidwesten in de winter. Gemiddeld overwinteren ze 118 km dichter bij hun broedgebied per 1°C winteropwarming. In zijn promotieonderzoek laat Hans Linssen van de UvA en het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW) zien dat deze aanpassing een combinatie is van twee processen. De vogels reageren op de temperatuur en schuiven minder ver op als het in de herfst warm blijft. En jonge vogels hebben minder de neiging dan hun ouders om terug te keren naar waar ze een eerdere winter zijn geweest en kunnen verder in het noordoosten blijven hangen.

In de ruim 70 jaar dat het koolmeesonderzoek van het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW) loopt, is er nog nooit zo vroeg het eerste ei gevonden. Op 21 maart is het recordei gelegd, in Oosterhout bij Nijmegen. Dit maakt heel duidelijk zichtbaar hoe de lente door klimaatverandering gemiddeld steeds vroeger start, en hoe de mezen zich proberen aan te passen.

NIOO-onderzoeker Paul Bodelier is benoemd tot bijzonder hoogleraar Functionele Microbiële Ecologie aan de Faculteit der Natuurwetenschappen, Wiskunde en Informatica in Nijmegen.

“Het is echt heel goed kijken waar je loopt”, waarschuwt Maaike van der Zanden terwijl ze de weg wijst naar haar onderzoeksplek. “Dit is echt een hotspot, en padden volgen ook dit soort wandelpaden”. Haar studenten zijn net klaar met de eerste ronde experimenten. Ze werken nog tot iets na middernacht door om genoeg padden te bestuderen.

Een grote groep vrijwilligers leverde in 2025 een recordaantal waarnemingen in bij burgerplatform Waterdiertjes.nl. Eendagsvlieglarven stonden dat hele jaar centraal, die zijn in zo’n 40 procent van de onderzochte wateren gezien. De larven van ‘zwemmende eendagsvliegen’ waren het talrijkst. Op plaatsen met afwisselend open water en met planten begroeide stukken werden zij het vaakst waargenomen.

Van nietige losse cellen naar een rijke gemeenschap vol samenwerking. Dat is hoe het inzicht in de microwereld van bacteriën, schimmels en andere microscopisch kleine organismen zich de afgelopen twee decennia ontwikkeld heeft. Dit ‘microbioom’ op bijvoorbeeld blad en wortel en in darm en bodem heeft een enorme impact op de omgeving. Onderzoekers van het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW) kijken naar functies zoals ‘consumeren’ van broeikasgas, communicatie via geuren en hulp aan bedreigde planten.

Normaal kan er maar ééntje winnen, maar ditmaal zijn het er twee. Zowel gemeente Leeuwarden als Waadhoeke – Franeker en omgeving – mag de eretitel Bodemdierenstad van het Jaar nu voeren. Zij lieten tijdens de Stedenbattle 2025 van het burgerwetenschapsproject de Bodemdierendagen in hoge mate zien hart te hebben voor bodemdieren en het belang van een gezonde bodem in de stad. Met name in Friesland dus.

Dit jaar kennen de bodemdieren van Nederland een vertrouwde winnaar. Net als vorig jaar werd de regenworm in de meeste tuinen gezien, door bijna 2500 burgerwetenschappers tijdens de Bodemdierendagen. Wél opvallend was de opmars van de miljoen- en duizendpoten, en juist de terugval van de huisjes- en de naaktslakken. De fikse droogte van dit voorjaar zien we zo nog duidelijk terug in het bodemleven tijdens deze herfst.

Koolmezen hebben niet te klagen over aandacht. Voor deze ‘modelsoort’ heeft het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW) verspreid over Nederland bijna tweeduizend nestkasten hangen. Al zeven decennia volgen de onderzoekers het wel en wee van deze zangvogels. Het is daarmee het langstlopende onderzoek ter wereld aan individueel herkenbare dieren. De stambomen, rupsenpieken en broedsuccessen schetsen de ontwikkeling van klimaatverandering, zure regen en aanpassing aan een veranderende wereld.

Linda Gouka heeft op 20 november de Jan Ritzema Bosprijs 2025 ontvangen. De prijs wordt toegekend aan jonge wetenschappers (promovendi) die in staat zijn om onderzoek aan een gecompliceerd wetenschappelijk vraagstuk op het gebied van plantgezondheid op een heldere manier uit te leggen aan geïnteresseerde niet-wetenschappers.

Op 24 november heeft de KNAW een datalek vastgesteld dat is ontstaan door een phishingmail. Een hacker had vanaf 17 november toegang tot de mailbox van een KNAW-medewerker en heeft vanuit dat account phishingmails verstuurd naar contacten die daarin stonden.