Nieuw milieurapport VN waarschuwt voor 'mistiming' en andere opkomende problemen

Frontiers 2022 Rapport (banner)
© UNEP

Nieuw milieurapport VN waarschuwt voor 'mistiming' en andere opkomende problemen

Nieuws

In de Keniaanse hoofdstad Nairobi is Noises, Blazes and Mismatches: Emerging issues of environmental concern gelanceerd, het nieuwste rapport van het United Nations Environment Programme (UNEP). Het hoofdstuk over de impact van klimaatverandering op het ritme van de natuur werd geschreven door NIOO-onderzoeker Marcel Visser.

UNEP is de VN-organisatie die het milieubeleid op regionaal en wereldwijd niveau coördineert. Tien jaar lang is UNEP bezig geweest met het aanwijzen en onder de aandacht brengen van opkomende milieuproblemen. Het rapport is daarvan de volgende stap.

'Opkomend' wil in dit geval zeggen dat de problemen nu misschien nog vooral lokaal en kleinschalig zijn, maar dat ze in de toekomst makkelijk kunnen uitgroeien tot ernstige regionale of zelfs wereldwijde bedreigingen.

Het rapport presenteert de stand van de wetenschap op een toegankelijke manier, en maakt daarmee de link tussen wetenschap en beleidsmakers en de politiek.

Marcel Visser

Probleemgebieden

In het rapport worden drie probleemgebieden aangewezen. Aan elk daarvan is een hoofdstuk gewijd, waarin UNEP zowel de problemen zelf op een rijtje zet als voorzetjes doet voor manieren om er in een zo vroeg mogelijk stadium effectief op te reageren.

1.    Listening to cities: From noisy environments to positive soundscapes
2.    Wildfires under climate change: A burning issue
3.    Phenology: Climate change is shifting the rhythm of nature

Mistiming

Volgens Marcel Visser, één van de auteurs en hoofd Dierecologie bij het NIOO, is het UNEP-rapport belangrijk "omdat het voor deze onderwerpen de stand van de wetenschap op een toegankelijke manier presenteert, en daarmee de link maakt tussen wetenschap en beleidsmakers en de politiek." In zijn hoofdstuk over Fenologie gaat het om de steeds grotere kans dat klimaatverandering zorgt voor 'mistiming' in de natuur.

In de natuurlijke wereld, schrijft Visser, is timing immers letterlijk van levensbelang: "Fenologie onderzoekt de timing van de terugkerende stadia van de seizoenscyclus onder druk van invloeden van buitenaf, en hoe de interacties tussen soorten veranderen door verschuivingen in de timing binnen een ecosysteem. De temperatuur is van grote invloed hierop, en fenologische verschuivingen behoorden de laatste paar decennia tot de meest zichtbare gevolgen van wereldwijde klimaatverandering."

Voorbeelden zijn o.a. de verschuivingen in de bloeicyclus van de kersenbloesem over de afgelopen 1200 jaar, en de problemen van de door het NIOO als 'modelsoort' bestudeerde koolmees met de jaarlijkse rupsenpiek: als het vroeg in het jaar warm wordt komen er vroeger rupsen, en dat houden de koolmezen niet bij, ook al broeden ze zelf eerder. Gevolg: niet genoeg voedsel voor hun jongen.

(Tekst loopt door onder de illustraties)

Images
  • Foto: UNEP
  • Foto: UNEP
  • Foto: UNEP

Oplossingen

Het Frontiers 2022 rapport zet ook op een rijtje wat hierbij zou kunnen helpen. Zo kan hopelijk worden voorkomen dat deze opkomende problemen inderdaad uitgroeien tot wereldwijde bedreigingen. Wat betreft het beperken van de gevolgen van mistiming, concludeert UNEP o.a. het volgende:

  • Herstel van habitats, behoud van biodiversiteit en aanleg van biologische verbindingszones bevordert de ecologische samenhang 
  • Hoe meer genetische diversiteit binnen een soort, hoe groter de kans dat het die soort lukt om zich voldoende aan te passen aan klimaatverandering
  • Handhaving van de ecologische integriteit en van habitatnetwerken is van essentieel belang voor de overleving van een soort
  • Inspelen op areaalverandering van een soort door de grenzen van beschermde gebieden aan te passen bevordert het aanpassingvermogen

Maar de belangrijkste factor waarmee schade in de natuur door mistiming kan worden tegengegaan, is volgens de auteurs van het rapport een maar al te bekende: het zo snel mogelijk terugbrengen van de wereldwijde uitstoot van CO2.

De lancering van het rapport vanuit Nairobi